Jeanette Porque te vas – słownictwo, czasowniki zwrotne, gerundio, indefinido, futuro
Oto TEKST piosenki:
JEANETTE
PORQUE TE VAS
Hoy en mi ventana brilla el sol
y el corazón
se pone triste contemplando la ciudad
porque te vas.
Como cada noche desperté
pensando en ti
y en mi reloj todas las horas vi pasar
porque te vas.
Todas las promesas de mi amor se irán contigo.
me olvidarás
me olividarás.
Junto a la estación hoy lloraré igual que un niño
porque te vas
porque te vas
porque te vas
porque te vas
Bajo la penumbra de un farol
se dormirán
todas las cosas que quedaron por decir
se dormirán.
Junto a las manillas de un reloj
esperarán
todas las horas que quedaron por vivir
esperarán
Todas las promesas de mi amor se irán contigo
………..
Przyjrzyjmy się najpierw SŁOWNICTWU z piosenki.
Tekst jest prosty, ale może przyda się mała pomoc dla niezaawansowanych
I.Uzupełnijcie tabelkę polskimi odpowiednikami (z ramki) słów hiszpańskich:
|
español |
polaco |
|
brillar |
|
|
triste |
|
|
contemplar |
|
|
la promesa |
|
|
irse |
|
|
despertar (e/ie) |
|
|
pensar (e/ie) |
|
|
pasar |
|
|
olvidar |
|
|
junto a |
|
|
llorar |
|
|
igual que |
|
|
la penumbra |
|
|
el farol |
|
|
dormirse |
|
|
la manilla |
|
|
esperar |
|
|
ponerse |
|
|
zapominać obietnica czekać półcień zasypiać płakać świecić |
II. Które z podanych słów nie pasuje do pozostałych?
- ventana, sofá, pared, puerta, lámpara, alcachofa
- luna, sol, estrella, suelo, cielo,
- riñón, corazón, pulmón, algodón, estómago
- triste, educado, alegre, preocupado, feliz, sorprendido
- día, noche, cena, madrugada, tarde, mañana
- pensar, regar, empezar, cerrar, navegar, nevar
- reloj, horno, hora, siglo, mes, semana
III. Znajdź w piosence słowa zdefiniowane poniżej:
- Abertura que se deja en una pared para dar luz y ventilación. - ………………………
- Derramar lágrimas. - ……………………………..
- Tener vida. - ………………………….
- Antónimo de “recordar” - ……………………………….
- Órgano que actúa como impulsor de la sangre - ……………………………….
- Caja de vidrio u otra materia transparente, dentro de la cual se pone una luz. - ………………………………
- Sitio donde paran los trenes - ……………………………………….
- Antónimo de dormirse - ……………………………………..
A teraz
GRAMATYKA
Ø El corazón se pone triste. dosł. Serce staje się smutne.
Pojawia się tu czasownik ponerse, który jest, jak pamiętacie, czasownikiem zwrotnym ( ma zaimek zwrotny –se). Przypomnijmy sobie odmianę takich czasowników w presente de indicativo:
|
|
lavarse |
ponerse |
vestirse (e/i) |
|
yo |
me lavo |
me pongo |
me visto |
|
tú |
te lavas |
te pones |
te vistes |
|
él/ ella |
se lava |
se pone |
se viste |
|
nosotros/as |
nos lavamos |
nos ponemos |
nos vestimos |
|
vosotros/as |
os laváis |
os ponéis |
os vestís |
|
ellos/as |
se lavan |
se ponen |
se visten |
Kiedy w zdaniu wystąpi czasownik wymagający użycia bezokolicznika, wówczas zaimek zwrotny też się odmienia:
quiero ducharme
quieres ducharte
quiere ducharse
queremos ducharnos
queréis ducharos
quieren ducharse
Zaimek zwrotny może zmienić pozycję i przejść przed osobową formę czasownika:
quiero ducharme = me quiero duchar
No to małe ćwiczenie:
Ejercicio I
Wstaw właściwą formę czasownika:
1.Yo (acostarse o/ue) …………… tarde.
2.Ellos (ducharse) .................. por la mañana.
3.Juan (levantarse) ................... a las nueve.
4.¿Tú (ducharse) ................... o (bañarse) .......................?
5.Tenéis que (peinarse) ..................... .
6.Ana (ponerse) ................ roja cuando ve a Juan.
7.Ana y Pedro quieren (casarse) .................... en julio.
8.Nosotros vamos a (bañarse) ....................... en el mar en verano.
|
Zwróćcie uwagę na różnicę znaczenia: poner kłaść |
Ø Contemplando la ciudad Obserwując/kontemplując/patrząc na miasto
Contemplando to oczywiście GERUNDIO, czyli imiesłów czynny (robiąc coś)
Podobnie:
Pensanso en ti. Myśląc o tobie.
Gerundio tworzymy dodając do tematu czasownika końcówki –ando (w I koniugacji) i –iendo ( w II i III koniugacji):
tomar tomando
comer comiendo
salir saliendo
Gerundio tłumaczymy na język polski imiesłowem na –ąc:
Comiendo tanto vas a engordar. Jedząc tyle, utyjesz.
ESTAR + GERUNDIO
Gerundio jest nieodmienne. W peryfrazie estar+gerundio odmienia się tylko czasownik estar:
estoy
estás
está hablando comiendo saliendo
estamos
estáis
están
Peryfraza estar+gerundio wyraża czynności, które odbywają się w danym momencie i nacisk położony jest na ich trwanie:
Ahora estoy limpiando la casa. Teraz sprzątam mieszkanie.
Niektóre czasowniki tworzą gerundio nieregularnie:
|
decir diciendo |
I znów ćwiczenie:
Ejercicio II
Co robią te osoby? Napisz zdania w estar+gerundio:
1.Ana/pintarse
…………………………………………………………………………………
2.Yo/leer el periódico
…………………………………………………………………………………
3.Vosotros/hablar por teléfono
…………………………………………………………………………………
4.Tú/caminar
………………………………………………………………………………..
5.Ellos/dormir
………………………………………………………………………………..
6.Carmen y yo/ver la tele
………………………………………………………………………………..
7.Yo/navegar por Internet
………………………………………………………………………………..
8.Tú/ducharse
………………………………………………………………………………..
9.Alejandro/tomar el sol
………………………………………………………………………………..
10.Nosotros/bañarse en el mar
……………………………………………………………………………….
Ø Como cada noche desperté. Obudziłam się, jak każdej nocy.
Desperté to oczywiście pretérito indefinido, jeden z czasów przeszłych dokonanych.
Język hiszpański ma dwa czasy przeszłe dokonane, pretérito perfecto i pretérito indefinido. Ten ostatni jest czasem prostym, w odróżnieniu od złożonego perfecto.
Czasowniki regularne odmieniają się w następujący sposób:
|
|
I koniugacja tom-ar |
II koniugacja beb-er |
III koniugacja sal-ir |
|
yo |
tom-é |
beb-í |
sal-í |
|
tú |
tom-aste |
beb-iste |
sal-iste |
|
él/ella |
tom-ó |
beb-ió |
sal-ió |
|
nosotros/as |
tom-amos |
beb-imos |
sal-imos |
|
vosotros/as |
tom-asteis |
beb-isteis |
sal-isteis |
|
ellos/as |
tom-aron |
beb-ieron |
sal-ieron |
Koniugacje II i III mają te same końcówki.
W niektórych czasownikach wystąpią pewne zmiany ortograficzne w 1 osobie liczby pojedynczej:
-czasowniki zakonczone na –gar mają końcówkę –gué:
llegar – llegué, ale llegaste, llegó itd.
-czasowniki na –car mają końcówkę –qué:
sacar- saqué, ale sacaste, sacó itd.
-czasowniki na –zar mają końcówkę –cé:
empezar-empecé, ale empezaste, empezó itd.
CZASOWNIKI NIEREGULARNE W PRETÉRITO INDEFINIDO:
|
dar |
di |
diste |
dio |
dimos |
disteis |
dieron |
|
decir |
dije |
dijiste |
dijo |
dijimos |
dijisteis |
dijeron |
|
estar |
estuve |
estuviste |
estuvo |
estuvimos |
estuvisteis |
estuvieron |
|
hacer |
hice |
hiciste |
hizo |
hicimos |
hicisteis |
hicieron |
|
ir |
fui |
fuiste |
fue |
fuimos |
fuisteis |
fueron |
|
oír |
oí |
oíste |
oyó |
oímos |
oísteis |
oyeron |
|
leer |
leí |
leíste |
leyó |
leímos |
leísteis |
leyeron |
|
pedir |
pedí |
pediste |
pidió |
pedimos |
pedisteis |
pidieron |
|
poder |
pude |
pudiste |
pudo |
pudimos |
pudisteis |
pudieron |
|
poner |
puse |
pusiste |
puso |
pusimos |
pusisteis |
pusieron |
|
querer |
quise |
quisiste |
quiso |
quisimos |
quisisteis |
quisieron |
|
saber |
supe |
supiste |
supo |
supimos |
supisteis |
supieron |
|
ser |
fui |
fuiste |
fue |
fuimos |
fuisteis |
fueron |
|
tener |
tuve |
tuviste |
tuvo |
tuvimos |
tuvisteis |
tuvieron |
|
venir |
vine |
viniste |
vino |
vinimos |
vinisteis |
vinieron |
|
ver |
vi |
viste |
vio |
vimos |
visteis |
vieron |
|
haber |
hubo |
|||||
ser i ir mają identyczne formy indefinido.
Zwróć uwagę, że czasowniki regularne w 1 i 3 osobie liczby pojedynczej są akcentowane na ostatniej sylabie: tomé, tomó, bebí, bebió, a wyżej wymienione nieregularne (tzw. pretéritos fuertes) akcentowane są na przedostatniej sylabie.
Pora na praktykę.
Ejercicio III
Napisz te zdania w indefinido:
1.Ana sale de casa y cierra la puerta.
……………………………………………………………………………….
2.Voy de vacaciones al extranjero.
……………………………………………………………………………….
3.La película es muy buena.
……………………………………………………………………………….
4.No puedo ayudarte.
……………………………………………………………………………….
5.Sus hijos no hacen nada.
……………………………………………………………………………….
6.Ángel pide un café y lo toma.
……………………………………………………………………………….
7.Este disco tiene mucho éxito.
……………………………………………………………………………….
8.Los López venden su casa.
……………………………………………………………………………….
9.El libro me parece muy interesante.
………………………………………………………………………………..
10.¿Te gusta la paella?
………………………………………………………………………………..
Ø Me olvidarás. Zapomnisz mnie.
Lloraré. Będę płakać.
Olvidarás to CZAS PRZYSZŁY. Przyszłość w języku hiszpańskim możemy wyrazić na wiele sposobów, choćby peryfrazą ir a inf, tener la intención de inf, pensar inf etc., ale również przy pomocy:
FUTURO IMPERFECTO
Futuro imperfecto, czyli czas przyszły, tworzymy dodając do bezokolicznika (infinitivo) następujące końcówki, wspólne dla wszystkich koniugacji:
|
|
I koniugacja tomar |
II koniugacja beber |
III koniugacja abrir |
|
yo |
tomar-é |
beber-é |
abrir-é |
|
tú |
tomar-ás |
beber-ás |
abrir-ás |
|
él/ella |
tomar-á |
beber-á |
abrir-á |
|
nosotros/as |
tomar-emos |
beber-emos |
abrir-emos |
|
vosotros/as |
tomar-éis |
beber-éis |
abrir-éis |
|
ellos/as |
tomar-án |
beber-án |
abrir-án |
Niektóre czasowniki tworzą futuro nieregularnie:
|
decir |
diré |
dirás |
dirá |
diremos |
diréis |
dirán |
|
|
caber |
cabré |
cabrás |
cabrá |
cabremos |
cabréis |
cabrán |
|
|
hacer |
haré |
harás |
hará |
haremos |
haréis |
harán |
|
|
poder |
podré |
podrás |
podrá |
podremos |
podréis |
podrán |
|
|
poner |
pondré |
pondrás |
pondrá |
pondremos |
pondréis |
pondrán |
|
|
querer |
querré |
querrás |
querrá |
querremos |
querréis |
querrán |
|
|
salir |
saldré |
saldrás |
saldrá |
saldremos |
saldréis |
saldrán |
|
|
tener |
tendré |
tendrás |
tendrá |
tendremos |
tendréis |
tendrán |
|
|
valer |
valdré |
valdrás |
valdrá |
valdremos |
valdréis |
valdrán |
|
|
venir |
vendré |
vendrás |
vendrá |
vendremos |
vendréis |
vendrán |
|
|
saber |
sabré |
sabrás |
sabrá |
sabremos |
sabréis |
sabrán |
|
|
haber |
habrá |
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Czasu tego używamy, gdy mówimy o przyszłości, np.
-gdy przewidujemy coś:
Mañana hará mucho calor. Jutro będzie bardzo ciepło.
-gdy coś obiecujemy:
Dejaré de fumar, te lo prometo. Rzucę palenie, obiecuję ci to.
Występują przy nim następując wyrażenia:
|
mañana-jutro |
Ostatnie ćwiczenie
Ejercicio IV
Wstaw właściwą formę futuro:
1.Jorge (volver) …….………. a casa tarde.
2.Mañana te (escribir yo) .................. un correo electrónico.
3.Los López (trabajar) ................... en España.
4.¿Adónde (ir vosotros) .................... de vacaciones?
5.Creo que Jorge (suspender) .................. el examen.
6.Nosotros (coger) ................. el avión.
7.¿A qué hora (llegar nosotros) ...................... a Berlín?
8.¿Cuándo (hablar tú) ..................... con tu jefe?
9.Le (mandar ellos) ...................... un paquete.
10.Estoy seguro de que mañana (llover) ..................... .


































